Odunpazarı'nda Alışveriş: Nereden Ne Alınır?

Odunpazarı'nda alışveriş yapacaksan aklında üç şey olsun: lületaşından işlenmiş eşyalar, el yapımı cam ve seramik ile met helvası ve bal badem gibi yöresel tatlar. Bunların her birinde iyiyi sıradandan ayırmanın kendine göre yolları var. Aşağıda hangisinde neye bakman gerektiğini sırayla anlatıyoruz.

Lületaşı: bölgenin en bilinen malı

Lületaşı Eskişehir çevresinden çıkan, açık renkli, hafif ve yumuşak bir taştır. Ham haldeyken kolay oyulur, kuruyunca sertleşir. En çok pipo, tespih, kolye ucu ve küçük süs eşyası olarak işlenir. Odunpazarı sokaklarında bu ürünleri sergileyen pek çok dükkân görürsün.

Gerçek lületaşını taklitten ayırmak için şunlara dikkat et:

• Ağırlık: Lületaşı boyutuna göre şaşırtıcı derecede hafiftir. Elinde ağır duran parça büyük ihtimalle başka bir malzemedir.
• Yüzey: İyi işlenmiş parçada yüzey pürüzsüzdür ama plastik gibi parlamaz. Hafif mat, sıcak bir görünümü olur.
• İşçilik: Oymaların derinliğine ve simetrisine bak. Kalıptan çıkmış gibi birbirinin aynısı olan parçalar el işi olmayabilir.
• Soru sor: Ustaya taşın bloktan mı yoksa tozdan sıkıştırılarak mı yapıldığını sor. Blok taş daha değerlidir ve satıcılar bunu genelde açıkça söyler.

Lületaşı pipo zamanla kullanıldıkça renk alır, açık tondan bal rengine doğru koyulaşır. Hediye alacaksan bu özelliği karşı tarafa anlatmak hediyeye ayrı bir değer katar.

Cam ve seramik: kırılgan ama değer

Odunpazarı, cam sanatıyla da anılır. Atölyelerde üfleme ve füzyon tekniğiyle yapılmış tabak, bardak, takı ve süs eşyaları bulursun. El yapımı camda küçük hava kabarcıkları ve hafif kalınlık farkları normaldir; bunlar kusur değil, el işinin izidir. Çatlak, keskin kenar ya da derin çizik ise kusurdur.

Seramikte önce dibine bak. Sırsız kalan taban düzgün zımparalanmış olmalı, masayı çizmemeli. Sırın yüzeyde eşit dağılıp dağılmadığını, akma ya da kabarma olup olmadığını kontrol et. Yemek servisinde kullanacaksan satıcıya gıdaya uygun sır kullanılıp kullanılmadığını ve bulaşık makinesine girip giremeyeceğini sor.

Yöresel tatlar: ne alınır, nasıl saklanır?

Eskişehir'in tatlı tarafında iki isim öne çıkar: met helvası ve bal badem. Met helvası ince tel tel çekilmiş, ağızda dağılan bir helvadır. Bal badem ise badem ezmesinden yapılan, şeker kaplı küçük lokmalardır.

1. Met helvası neme karşı hassastır. Ağzı sıkı kapanan bir kapta, serin ve kuru bir yerde sakla.
2. Bal bademi buzdolabına koyma; yüzeyindeki şeker nem çekip yapışabilir. Oda sıcaklığında, güneş almayan bir rafta tut.
3. Paketin üzerindeki son tüketim tarihini ve içindekiler listesini mutlaka oku.

Çibörek ise yerinde, sıcak yenmesi gereken bir lezzettir. Paket yaptırıp uzun yol taşımak yerine gezinin ortasında bir mola verip tadına bakmak daha iyi bir fikir.

Gezi sırasında alışverişi nasıl planlarsın?

Odunpazarı'nın sokakları dar, yokuşlu ve yer yer arnavut kaldırımlıdır. Ağır ya da kırılgan bir şey aldığında gün boyu taşımak hem yorar hem risklidir. Bu yüzden alışverişi gezinin sonuna bırakmak mantıklıdır. Önce bütün sokakları dolaş, beğendiğin dükkânları aklında ya da telefonunda not et, dönüş yolunda gerçekten istediklerini al.

Rahat ayakkabı giy ve yanına katlanabilir bir bez çanta al. Hafta sonları ve tatil günlerinde sokaklar kalabalık olur; sakin bir alışveriş için hafta içi sabah saatleri daha uygundur. Ustalarla konuşmak, parçanın nasıl yapıldığını dinlemek de bu saatlerde daha kolaydır. Pek çok atölyede çalışmayı yerinde izleyebilirsin; bu, aldığın parçanın değerini anlamanın en iyi yoludur.

Küçük hediyelikler ve fiyat pazarlığı

Magnet, anahtarlık ve kartpostal gibi küçük hediyelikler her köşede bulunur. Bunları gezinin sonuna bırak; ilk gördüğün dükkândan almak yerine birkaçını dolaştıktan sonra karar ver. Aynı ürünün farklı dükkânlarda farklı işçilikte olduğunu fark edeceksin.

El işi ürünlerde pazarlık konusunda nazik ol. Bir usta parçaya saatler veriyor olabilir. Birden fazla parça alıyorsan küçük bir indirim istemek doğaldır, ama tek parçada üsteleme.

Ödeme şeklini de önceden düşün. Bazı küçük atölyeler kart kabul etmeyebilir, yanında bir miktar nakit bulundurmak işini kolaylaştırır. Satın aldığın el işi parçalar için fiş ya da fatura istemek, ileride bir sorun yaşarsan satıcıya ulaşmanı sağlar. Parçanın hangi teknikle yapıldığını ve nasıl bakılacağını ustaya sorup not almak da eve döndüğünde işine yarar.

Eve taşıma ve sonradan sipariş

Cam, seramik ve lületaşı kırılgandır. Dükkândan alırken parçaların ayrı ayrı sarılmasını iste. Bavula koyacaksan kıyafetlerin arasına, ortaya yerleştir; kenarlara koyma. Sıvı içeren ya da ağır ürünler için kargo daha güvenli olabilir.

Odunpazarı'nda gördüğün ve sonra yeniden almak istediğin ürünler için yerel mağazaları internetten de takip edebilirsin. Eskişehir'den çıkan bir pazaryeri olan EskiTezgâh'ta bölgedeki satıcıları mağazalar sayfasından inceleyebilirsin.