Kuruyemişin Taze Olduğu Nasıl Anlaşılır?

Kuruyemişin taze olup olmadığını en hızlı kokusundan anlarsın: Taze kuruyemiş hafif ve hoş kokar, bayat olanda eski yağ ya da boya kokusuna benzeyen acı bir koku olur. Sonra bir tane ısır; taze olan çıtır ve tatlıdır, bayat olan yumuşak, hamur gibi ya da acıdır. Renk, yüzey ve paket bilgisi de sana çok şey söyler.

Neden bayatlar

Kuruyemişlerin çoğu yağ bakımından zengindir. Bu yağlar havayla, ışıkla ve sıcakla temas ettikçe yavaş yavaş bozulur. Bozulan yağ, kuruyemişe o tanıdık acı ve keskin tadı verir. Nem de ayrı bir düşmandır: Kuruyemiş nem çektikçe çıtırlığını kaybeder, uzun süre nemli kalırsa küflenebilir.

Kavrulmuş kuruyemiş çiğ olana göre daha çabuk bayatlar, çünkü kavurma işlemi yağların yüzeye yakın hale gelmesine yol açar. Kabuklu kuruyemiş ise kabuğu sayesinde içini daha uzun korur.

Koku ve tat testi

Paketi açınca önce kokla. Kuruyemişin kendi kokusu dışında bir koku varsa dikkat et:

• Acı, eski yağ kokusu: Yağlar bozulmuş demektir. Ceviz ve fındıkta en sık görülen durumdur.
• Küf ya da toprak kokusu: Nem almış, küflenmiş olabilir. Yeme.
• Hiç koku yok: Tek başına kötü bir işaret değil ama çok uzun süre bekletilmiş ürünlerde koku da kaybolur.

Bir tane tadına bak. Taze kuruyemiş ağızda temiz bir tat bırakır. Boğazı yakan, dilde acılık bırakan ya da sabun gibi tadı olan tane bayattır. Acı tane bulduğunda aynı paketten birkaç tane daha dene; bir taneyse şanssızlıktır, çoğundaysa paket bayattır.

Çıtırlık ve doku

Fındık, badem, kaju ve fıstık taze haldeyken ısırınca kırılır, ses verir. Yumuşak, lastik gibi bükülen ya da diş izinin kaldığı kuruyemiş nem almıştır. Nem almış ama kokusu ve tadı bozulmamış kuruyemişi fırında kısa süre düşük ısıda tutarak biraz toparlayabilirsin. Ama koku bozulmuşsa ısıtmak işe yaramaz.

Kuru meyvelerde durum farklıdır. Kayısı, incir ve üzüm taze halde yumuşak ve esnektir. Taş gibi sertleşmişse kurumuş ve eskimiştir. Üzerinde beyaz bir tabaka varsa bu çoğu zaman meyvenin kendi şekerinin yüzeye çıkmasıdır; tüylü, yeşil ya da gri lekelerse küftür.

Görünüşe bakarak eleme

Paketi açmadan önce de bakabileceğin şeyler var. Şeffaf pakette kuruyemiş görünür; şunlara dikkat et:

• Renk: Cevizin içi açık ve parlak olmalı. Koyulaşmış, kararmış ceviz eskidir. Bademin, fındığın içi kesince beyaz ve temiz görünmeli.
• Yağlanma: Paketin iç yüzeyinde yağ lekeleri, kuruyemişin üzerinde yapışkan bir parlaklık varsa yağlar dışarı çıkmaya başlamıştır.
• Toz ve kırıntı: Paketin dibinde çok fazla kırık parça ve toz birikmesi, ürünün uzun süre taşınıp bekletildiğini gösterebilir.
• Delik ve iz: Tanelerde küçük delikler, ağ benzeri iplikler ya da paketin içinde hareket eden küçük canlılar varsa ürünü kullanma.

Kabuklu mu, iç mi almalı

Kabuklu kuruyemiş genelde daha uzun taze kalır, çünkü kabuk içteki taneyi hava ve ışıktan korur. Ceviz, fındık ve fıstık için bu fark belirgindir. Uzun süre evde bekleyecek bir alım yapıyorsan kabuklu seçmek mantıklıdır. Kabuklu alırken kabuğun bütün, kuru ve lekesiz olmasına bak. Sallayınca içinde çok serbest hareket eden ceviz, içinin kurumuş ya da küçülmüş olabileceğini gösterir.

İç kuruyemiş ise kullanım kolaylığı sağlar ama daha çabuk bayatlar. Tatlı, kek ya da salata için alıyorsan iç almak pratiktir; yalnız ihtiyacın kadar al. Kırık iç ceviz ya da toz fındık gibi parçalanmış ürünler bütün olanlardan daha hızlı bozulur, çünkü havayla temas eden yüzey daha büyüktür. Bunları kısa sürede kullanacağın miktarda almak en iyisidir.

Paket bilgisini okumak

Etikette üretim ya da paketleme tarihi ve son tüketim tarihi bulunur. Son tüketim tarihi ürünün güvenli kalma süresini gösterir, en iyi lezzet dönemini değil. Bu yüzden aynı ürünün iki paketinden paketleme tarihi daha yakın olanı seç. Kavrulmuş ürünlerde kavurma zamanı belirtilmişse daha da iyi.

Vakumlu ya da koruyucu gazla doldurulmuş paketler kuruyemişi daha uzun korur. Açıkta satılan kuruyemişi alırken satıcıya ne zaman geldiğini ve ne zaman kavrulduğunu sor.

Evde taze tutmak

1. Paketi açtıktan sonra kuruyemişi ağzı sıkı kapanan cam ya da metal bir kaba aktar.
2. Kabı serin, karanlık ve kuru bir yerde tut. Ocak üstü ve fırın yanı uygun değildir.
3. Uzun süre tüketmeyeceğin miktarı buzdolabına ya da dondurucuya koy. Ceviz ve çam fıstığı gibi hassas olanlar soğukta çok daha uzun dayanır.
4. Dondurucudan çıkardığın kuruyemişi kapağını açmadan oda sıcaklığına gelmesini bekle, böylece üzerinde su toplanmaz.
5. İhtiyacından fazlasını bir kerede alma; az ve sık almak her zaman daha taze yemek demektir.

Çevrimiçi alırken paketleme tarihini ürün sayfasında göremiyorsan mağazaya sorabilirsin. Taze ve yöresel kuruyemiş seçeneklerine ürünler sayfasından bakabilirsin.