Güveç Kabı Nasıl Seçilir?

Güveç kabı seçerken önce ne pişireceğine ve kabı nerede kullanacağına bak. Fırında uzun pişen et ve sebze yemekleri için toprak ya da sırlı seramik güveç, ocakta da kullanmak istiyorsan emaye kaplı döküm daha rahat eder. Sonra boyutu, sırrın kalitesini ve kapağın oturuşunu kontrol et.

Toprak, seramik ve döküm arasındaki fark

Toprak güveç ısıyı yavaş alır ve yavaş bırakır. Yemek kenarlardan yanmadan, kendi suyunda ağır ağır pişer. Kuru fasulye, türlü, etli nohut gibi yemeklerde bu fark hemen anlaşılır. Buna karşılık ani sıcaklık değişimine hassastır ve dikkatsiz kullanımda çatlayabilir.

Sırlı seramik güveç toprağa yakın bir pişirme verir ama yüzeyi kapalı olduğu için koku ve yağ emmez. Temizliği daha kolaydır. Çoğu fırına girer, ocakta kullanım ise üreticinin izin verdiği ölçüde mümkündür.

Emaye kaplı döküm tencereler ağırdır ama hem ocakta hem fırında rahat çalışır. Önce eti ocakta mühürleyip sonra fırına almak istersen en pratik seçenek budur. Isıyı eşit dağıtır, darbeye toprak kadar hassas değildir. Yalnız emaye yüzey sert metal kaşıkla çizilebilir.

Sırlı mı sırsız mı?

Sırsız toprak güveç gözenekli bir yüzeye sahiptir. Pişirdiğin yemeğin kokusunu ve yağını zamanla içine alır. Bu yüzden bazı ustalar sırsız güveci tek tür yemeğe ayırır. Deterjanla yıkamak da sorun olur, çünkü sabun kokusu gözeneklere işler.

Sırlı güveçte dikkat etmen gereken şey sırrın kendisidir. Gıdaya uygun, kurşunsuz sır kullanıldığının ambalajda ya da ürün açıklamasında yazmasını iste. Yüzeyde kabarcık, çatlak ya da pullanma görüyorsan o kabı alma. Sırrın kabın iç yüzeyini tamamen kaplaması gerekir.

Boyut ve biçim nasıl seçilir?

Güveçte yemek kabın ağzına kadar doldurulmaz. Üstte biraz boşluk kalmalı ki buhar dolaşsın ve taşma olmasın. Bu yüzden ihtiyacından bir boy büyük almak çoğu zaman daha iyi sonuç verir.

• Tek kişilik küçük güveçler yumurta, kaşarlı mantar, sucuklu yumurta ve sunum için uygundur.
• İki üç kişilik orta boy güveçler gündelik sebze yemekleri için yeter.
• Kalabalık sofralar için geniş ve basık güveç, derin ve dar olandan daha eşit pişirir.

Fırınının iç ölçüsünü de unutma. Kulplarıyla birlikte kabın fırına rahat girmesi, kapağının da içeride açılabilmesi gerekir.

Kapak, kulp ve işçilik

Kapak tam oturmalı ama sıkışmamalı. Kapağı yerleştirip hafifçe çevirdiğinde sallanıyorsa buhar kaçar ve yemek kurur. Kulplar fırın eldiveniyle tutulacak kadar geniş olmalı. Dar kulplar, dolu ve sıcak bir güveci taşırken tehlikelidir.

Kabın altına bak. Taban düz ve eşit kalınlıktaysa ısı da eşit dağılır. Bir yeri ince bir yeri kalın olan el yapımı kaplarda o ince bölge ilk çatlayan yer olur. El yapımı güveçte küçük biçim farkları normaldir ama kalınlık farkı belirgin olmamalı.

İlk kullanım ve uzun ömür için alışkanlıklar

Toprak güveci ilk kullanımdan önce birkaç saat suda beklet, sonra tamamen kurumaya bırak. Bazı ustalar ilk pişirmede kabın içine biraz yağ sürüp boş olarak fırında ısıtmayı da önerir. Üreticinin önerisi varsa ona uy.

1. Güveci soğuk fırına koy ve fırınla birlikte ısınmasını bekle.
2. Fırından çıkan sıcak kabı soğuk mermere ya da ıslak tezgâha koyma, tahta bir nihale kullan.
3. Pişmekte olan yemeğe su eklemen gerekirse sıcak su ekle.
4. Ocakta kullanılabilen bir toprak kapsa altına ısı dağıtıcı koy ve ateşi kısık tut.
5. Yıkamadan önce kabın kendi kendine soğumasını bekle.

Bu alışkanlıklar kabın ömrünü belirgin biçimde uzatır. Çatlakların çoğu kabın kalitesinden çok sıcak ile soğuğun aniden buluşmasından çıkar.

Temizlik ve saklama

Sırsız güveci sıcak su ve sert olmayan bir fırçayla temizle. Yapışan yemek varsa kabı ılık suyla doldurup bir süre beklet, sonra fırçala. Koku kaldıysa karbonatlı suyla ovmak çoğu zaman yeter. Sırlı seramik ve emaye kaplarda az deterjan kullanabilirsin ama tel bulaşık teli yüzeyi çizer.

Kabı tamamen kurumadan dolaba kaldırma. Nemli kalan toprak güveçte küf kokusu oluşabilir. Kapağı kabın üstüne ters koyarak ya da araya bir bez yerleştirerek sakla ki hava alsın. Üst üste dizdiğin güveçlerin arasına da kâğıt havlu koy, sırlı yüzeyler birbirine sürtünüp çizilmesin.

Kabın içinde ince bir çizgi gibi kılcal çatlak görürsen hemen atma. Yüzeyde kalan çatlaklar bazen sırrın gerilmesinden olur. Ama kabın dışına kadar geçen, su sızdıran ya da kullandıkça büyüyen çatlak varsa o kabı pişirmede kullanmayı bırak.

Satın alırken sorulacaklar

Ürün sayfasında kabın ocakta kullanılıp kullanılamayacağı, bulaşık makinesine girip girmediği ve sırrın gıdaya uygunluğu yazmıyorsa satıcıya sor. El yapımı ürünlerde kabın kaç kişilik yemek aldığını da öğren, fotoğraflar boyutu yanıltıcı gösterebilir. EskiTezgâh'ta ürün sayfasından mağazaya doğrudan soru sorabilirsin. Mutfak eşyalarına bakmak için ürünler sayfasına göz atabilirsin.