Yorgan Seçimi: Yün, Pamuk, Elyaf

Yorgan seçimi en çok iki soruya bağlıdır: ne kadar sıcak uyuyorsun ve yorganı ne kadar kolay yıkamak istiyorsun? Üşüyen ve doğal malzeme isteyen biri için yün, nefes alan ve hafif bir yorgan isteyen için pamuk, makinede yıkanabilen ve ekonomik bir seçenek arayan için elyaf en uygun olanıdır. Aşağıda üçünün güçlü ve zayıf yanlarını, seçerken bakacağın ölçüleri tek tek anlatıyoruz.

Yün yorgan: sıcak ve nefes alan

Yün, ısıyı tutarken nemi dışarı atabilen bir liftir. Bu yüzden yün yorganın altında hem sıcak kalırsın hem de terleyip bunalmazsın. Soğuk evlerde ve kışı sert geçen şehirlerde tercih edilmesinin sebebi budur.

• Artıları: Isıyı dengeli tutar, nemi emer ve dışarı verir, uzun ömürlüdür.
• Eksileri: Diğerlerine göre ağırdır, yıkaması zahmetlidir, güve ve kokuya karşı bakım ister.
• Kimler için: Üşüyen, ağır yorgan altında rahat uyuyan, kalorifersiz ya da az ısınan odada yatanlar.

Yün yorgan genellikle makinede yıkanmaz. Ya profesyonel temizlemeye verilir ya da yıllar içinde açtırılıp yeniden yaptırılır. Bu bakım düzeni sana uymuyorsa yün yerine başka bir dolgu düşün. Yün hassasiyeti olanlar ise kaşıntı yaşayabilir; alırken bunu göz önünde tut.

Pamuk yorgan: hafif ve doğal

Pamuk yorgan teni rahatsız etmeyen, nefes alan, doğal bir seçenektir. Yüne göre daha az sıcak tutar ama çoğu insan için ılıman evlerde yeterlidir.

• Artıları: Teni tahriş etmez, ter yapmaz, dört mevsime yakın kullanılabilir.
• Eksileri: Zamanla topaklanabilir ve sıkışabilir, nemi uzun süre tutabilir, yıkaması çoğu zaman zordur.
• Kimler için: Sıcak uyuyan, doğal kumaş isteyen, iyi ısınan bir evde yaşayanlar.

Pamuk yorganın dolgusu kapitone dikişlerle sabitlenmemişse kısa sürede bir köşeye toplanır. Yorganın üstündeki dikiş aralıklarına bak; sık ve düzenli kapitone, dolgunun yerinde kalmasını sağlar.

Elyaf yorgan: pratik ve ekonomik

Elyaf, sentetik liflerden yapılan bir dolgudur. Kalitesi çok değişkendir; iyi bir elyaf yorgan hafif, kabarık ve sıcaktır, kötüsü kısa sürede incelir.

• Artıları: Hafiftir, çoğu modeli makinede yıkanabilir, hızlı kurur, fiyatı genellikle uygundur.
• Eksileri: Doğal lifler kadar nefes almaz, bazı kişilerde terleme yapar, ucuz modeller çabuk incelir.
• Kimler için: Sık yıkamak isteyenler, çocuk odası, öğrenci evi, misafir yatağı ve toz hassasiyeti olanlar.

Elyafta "mikrofiber" ya da "silikonlu elyaf" ifadeleri, liflerin daha ince ve kaygan olduğunu, yorganın daha kabarık kaldığını anlatır. Etiketteki yıkama talimatına mutlaka bak; bazı modeller yalnız düşük ısıda yıkanabilir.

Seçerken bakacağın ölçüler

Boyut

Yorgan, yatağın iki yanından aşağı sarkacak kadar geniş olmalı. Tek kişilik yatakta tek kişilik yorgan bazen dar kalır, özellikle hareketli uyuyorsan. İki kişi aynı yatakta uyuyorsa bir boy büyük yorgan, gece yorgan çekişmesini bitirir. Nevresim takımının ölçüsünü de unutma; yorganla nevresim aynı ölçüde değilse kılıfın içinde kayar.

Ağırlık ve doluluk

Ürün açıklamalarında dolgu miktarı genellikle gram olarak yazılır. Aynı malzemede dolgu arttıkça yorgan sıcaklaşır ve ağırlaşır. Farklı malzemeleri sadece grama göre karşılaştırma; yünün az miktarı bile elyafın daha fazlası kadar sıcak tutabilir.

Kılıf kumaşı

Yorganın dış kumaşı genellikle pamukludur. Sık dokulu kumaş, dolgunun dışarı çıkmasını ve tozun içeri girmesini engeller. Kumaşa dokunduğunda hışırtı yapıyor ve sert geliyorsa sentetik oranı yüksek olabilir.

Dikiş

Kenar dikişi düzgün, ipliği sağlam olmalı. Kapitone desenler dolgunun yerinde kalmasını sağlar. Dikiş aralığı çok genişse dolgu kayabilir.

Odaya ve kişiye göre hızlı karar

• Kalorifer yanmayan ya da soba ile ısınan oda: yün yorgan ya da kalın elyaf.
• İyi ısınan, kombisi sürekli çalışan ev: pamuk ya da ince elyaf.
• Sıcak uyuyan, gece terleyen biri: pamuk.
• Toz ya da yün hassasiyeti olan: makinede yıkanabilen elyaf.
• Çocuk yatağı: hafif ve kolay yıkanan elyaf.
• Çiftlerde biri üşüyor biri terliyorsa: iki ayrı tek kişilik yorgan da bir çözümdür.

Mevsime göre iki yorgan

Tek bir yorganla bütün yılı geçirmeye çalışmak çoğu zaman ya kışın üşümek ya da baharda terlemek demektir. Kış için kalın, bahar ve sonbahar için ince bir yorgan bulundurmak daha rahat bir çözümdür. Bazı üreticiler, çıt çıtla birleştirilen iki ayrı katmandan oluşan dört mevsim yorganları da sunar; ince katmanı tek başına, kışın ikisini birlikte kullanırsın. Dolapta yer sorunun varsa vakumlu saklama torbaları yorganın kapladığı hacmi azaltır, ama yün yorganı uzun süre vakumda bekletme.

Yorganı uzun ömürlü kullanmak

Hangi malzemeyi seçersen seç, yorganı nevresim içinde kullanmak onu kirden ve terden korur. Ayda bir iki kez havadar, gölge bir yerde havalandırmak kokuyu ve nemi alır. Yazın kaldırırken tamamen kuru olduğundan emin ol ve nefes alan bir kumaş torbaya koy; naylon torba nemi içeride tutar. Yün yorganın yanına lavanta ya da sedir parçası koymak güveyi uzak tutmaya yardımcı olur.

Seçtiğin yorgan eve gelince ilk birkaç gece kokusu ya da kabarıklığı farklı gelebilir; birkaç saat havalandırmak çoğu zaman yeterlidir. Farklı dolgulu yorganları karşılaştırmak istersen ürünler sayfasından mağazaların seçeneklerine bakabilirsin.