Bal Neden Kristalleşir, Bozuldu mu?

Bal kristalleştiyse bozulmamıştır. Kristalleşme, balın içindeki doğal şekerlerin zamanla sıvıdan ayrılıp katı tanecikler oluşturmasıdır ve balın tadına, besin içeriğine zarar vermez. Kavanozu ılık suda yavaşça ısıtarak balı yeniden akışkan hale getirebilirsin.

Bal neden kristalleşir?

Bal, suyun içinde çözünmüş yüksek miktarda şekerden oluşur. Bu şekerlerin başlıcaları glikoz ve fruktozdur. İçindeki su, bu kadar şekeri sonsuza dek çözünmüş halde tutamaz. Zamanla glikoz suyla bağını kaybeder ve küçük kristaller oluşturur. Kristaller çoğaldıkça bal bulanıklaşır, kıvamı koyulaşır ve sonunda kaşıkla kesilecek kadar katılaşabilir.

Kısaca kristalleşme balın doğası gereği yaşadığı fiziksel bir değişimdir. Tıpkı suyun soğukta buza dönmesi gibi; madde aynıdır, yalnız hali değişmiştir.

Bazı ballar neden daha çabuk donar?

Her bal aynı hızda kristalleşmez. Bunu belirleyen birkaç etken vardır:

• Çiçek kaynağı: Glikoz oranı yüksek olan ballar daha çabuk kristalleşir. Ayçiçeği ve kanola gibi bazı çiçek balları kısa sürede donarken, kestane ve akasya balı gibi fruktozu bol olanlar uzun süre akışkan kalabilir.
• Saklama sıcaklığı: Serin ortam kristalleşmeyi hızlandırır. Buzdolabı bu açıdan balın en sevmediği yerdir.
• Polen ve parçacıklar: Süzme işleminden sonra balda kalan çok ince polen ve mum parçacıkları kristallerin tutunacağı çekirdek görevi görür.
• Nem oranı: Suyu az olan bal genellikle daha kolay kristalleşir.

Bu yüzden aynı kavanozdaki bir bal birkaç haftada donarken, bir başkası aylarca sıvı kalabilir. Bu fark tek başına balın kalitesi hakkında bir şey söylemez.

Kristalleşme balın gerçek olduğunu mu gösterir?

Bu konuda yaygın iki yanlış inanış var. Birincisi "kristalleşen bal şekerlidir", ikincisi "kristalleşen bal kesin gerçektir". İkisi de tek başına doğru değil. Doğal bal kristalleşebilir de, uzun süre sıvı kalabilir de. Kristalleşme ya da kristalleşmeme, balın sahte ya da gerçek olduğunu kanıtlamaz. Balın kalitesinden emin olmanın yolu, güvendiğin bir üreticiden almak ve gerektiğinde laboratuvar analizi bilgisini sormaktır.

Kristalleşmiş balı eski haline getirme

Balı yeniden akışkan yapmak kolaydır, ama sabır ister. Şu adımları izle:

1. Cam kavanozun kapağını hafifçe gevşet.
2. Bir tencereye ılık su koy. Su sıcak olmalı ama kaynamamalı; elini rahatça sokabileceğin sıcaklık iyi bir ölçüdür.
3. Kavanozu suyun içine, bal seviyesine kadar batacak şekilde yerleştir.
4. Ara sıra bir kaşıkla karıştır ve su soğudukça ılık suyla yenile.
5. Bal tamamen akışkan hale gelince kavanozu çıkar, kurula ve kapağını kapat.

Balı doğrudan ocakta ya da mikrodalgada yüksek ısıda ısıtma. Aşırı ısı balın kokusunu, rengini ve içindeki doğal enzimleri bozar. Plastik kaptaki balı ısıtmadan önce cam bir kaba aktar.

Kristalleşmiş bal nasıl kullanılır?

Her kristalleşmiş balı eritmek zorunda değilsin. Katı bal pek çok iş için sıvı baldan daha pratiktir. Ekmeğe sürerken akıp damlamaz, kahvaltı tabağında dağılmaz. Kaşıkla alıp doğrudan sıcak süte ya da bitki çayına eklediğinde kendiliğinden çözülür. Yalnız çok sıcak, kaynar içeceklere bal eklemek yerine biraz ılımasını beklemek kokusunu korur.

Hamur işlerinde, sos ve marinatlarda da kristalleşmiş bal rahatlıkla kullanılır; karıştırıldıkça ve ısındıkça zaten çözülür. Kristallerin kaba ve iri olması seni rahatsız ediyorsa balı bir kaseye alıp tahta kaşıkla bir süre çırp. Kristaller ufalanır ve bal daha pürüzsüz, kremamsı bir kıvam kazanır. Bazı ülkelerde bu yolla bilerek kremalaştırılmış bal satılır.

Bal gerçekten bozulur mu?

Doğru saklanan bal çok uzun süre dayanır, çünkü yüksek şeker ve düşük nem mikropların çoğalmasını zorlaştırır. Ancak bal da bozulabilir. Bunun başlıca sebebi nemdir. Kapağı açık bırakılan ya da ıslak kaşıkla kullanılan bal havadan ve kaşıktan su çeker, bu da mayalanmaya yol açar.

Bozulmuş balın işaretleri şunlardır:

• Ekşi, alkollü ya da bira benzeri bir koku.
• Yüzeyde köpük, kabarcık ya da sulu bir tabaka.
• Kapağı açtığında gaz çıkışı.
• Küf lekeleri.

Kristalleşmiş bal bu işaretlerin hiçbirini göstermez; yalnız kıvamı değişmiştir. Bazen kavanozun üstünde beyaz, köpük gibi görünen bir tabaka oluşur. Bu çoğu zaman kristallerin arasında kalan küçük hava kabarcıklarıdır, kokusu normalse sorun yoktur.

Balı nasıl saklamalısın?

Balı oda sıcaklığında, doğrudan güneş almayan bir dolapta, kapağı sıkı kapalı cam kavanozda sakla. Buzdolabına koyma; hem kristalleşmeyi hızlandırır hem de çıkarıp koydukça yoğuşan su balın nemini artırır. Her kullanımda kuru ve temiz bir kaşık kullan. Kokusu güçlü yiyeceklerin yanında tutma, çünkü bal koku çekebilir.

Kristalleşmiş balı seviyorsan bunu dert etmene gerek yok. Kahvaltıda ekmeğe sürmek için kremamsı kıvam çoğu kişinin tercihidir. Farklı yörelerden balları incelemek istersen ürünler sayfasına göz atabilirsin.