Kesme Tahtası: Ahşap mı, Plastik mi?

Ahşap kesme tahtası bıçağı daha az köreltir, uzun ömürlüdür ve ekmek, sebze, peynir gibi işler için çok uygundur. Plastik kesme tahtası hafiftir, bulaşık makinesine girer ve çiğ et, tavuk ya da balık için pratik bir seçenektir. Mutfakta tek bir tahta yerine iki ayrı tahta kullanmak hem hijyen hem de kullanım açısından en doğru yoldur.

Ahşap tahtanın artıları ve eksileri

Ahşap, bıçak ağzını yumuşak karşılar. Bıçak yüzeye girer ama sert bir zemine çarpmaz, bu yüzden keskinliğini daha uzun korur. İyi bakılan bir ahşap tahta yıllarca kullanılır; yüzeyi aşındığında zımparalanıp yenilenebilir.

Eksileri de var. Ahşap tahta bulaşık makinesine girmez. Uzun süre suda kalırsa şişer, çatlar ya da eğrilir. Düzenli yağlama ister. Ağırdır, büyük tahtaları lavaboda yıkamak zahmetlidir.

Hangi ahşap?

Sık dokulu sert ağaçlar kesme tahtası için en uygun olanlardır. Zeytin, ceviz, kayın ve akçaağaç sık tercih edilir. Bu ağaçlar suyu az emer ve bıçak izini daha az tutar. Çam gibi yumuşak ve reçineli ağaçlar kolay çizilir, koku yapabilir; kesme tahtası için tercih etme.

Tahtanın yapılış şekli de önemlidir. Tek parça masif tahtalar sağlamdır. Birleştirilmiş tahtalarda ise yapıştırma yerlerinin düzgün ve gıdaya uygun yapıştırıcıyla yapılmış olması gerekir. Uç kesim denen, liflerin yukarı baktığı tahtalar bıçağa en dostu olanlardır ama daha pahalı ve ağırdır.

Plastik tahtanın artıları ve eksileri

Plastik tahtanın en büyük avantajı kolay temizlenmesidir. Sıcak suyla yıkanabilir, çoğu bulaşık makinesine girer. Hafiftir, yer kaplamaz ve farklı renklerde bulunduğu için işleri ayırmak kolaydır.

Ancak plastik yüzey zamanla bıçak izleriyle dolar. Bu derin çiziklerin içine yiyecek kalıntısı girer ve yıkamayla tam çıkmayabilir. Yüzeyi çok çizilmiş, tüylenmiş ya da rengi değişmiş plastik tahtayı yenisiyle değiştirmek gerekir. Sert plastik tahtalar bıçağı da ahşaba göre daha çabuk köreltir.

Hijyen açısından hangisi daha iyi?

Bu konuda iki malzemenin de kendine göre bir yeri var. Asıl belirleyici olan malzemeden çok nasıl kullandığın ve nasıl temizlediğindir. Temel kurallar şunlardır:

• Çiğ et, tavuk ve balık için ayrı bir tahta kullan. Bu tahtada sebze ya da ekmek kesme.
• Her kullanımdan sonra tahtayı sıcak su ve deterjanla hemen yıka.
• Yıkadıktan sonra dik durarak kurumasını sağla; yatay bırakılan tahtanın altı nemli kalır.
• Derin çizikleri, çatlakları ya da kötü kokusu olan tahtayı kullanmayı bırak.

Pratik bir düzen şudur: çiğ et için bulaşık makinesine girebilen plastik bir tahta, sebze, ekmek ve peynir için ahşap bir tahta. Böylece iki malzemenin güçlü yanından da yararlanırsın.

Ahşap tahtanın bakımı

Ahşap tahta biraz ilgiyle çok uzun yaşar. Yapman gerekenler şunlar:

1. Kullandıktan sonra elde, ılık suyla yıka. Suda bekletme.
2. Bir bezle kurula ve dik olarak, havadar bir yerde kurumaya bırak.
3. Yüzey kurumuş ve matlaşmış görünüyorsa gıdaya uygun bir yağla, ince bir tabaka halinde sil. Bir gece emmesini bekle, fazlasını sil.
4. Kokuyu almak için yüzeye iri tuz serpip yarım limonla ovabilirsin, sonra durula ve kurula.
5. Bıçak izleri çok derinleşirse ince zımparayla yüzeyi düzleştir ve yeniden yağla.

Ayçiçek ya da zeytinyağı gibi mutfak yağları zamanla acıyabilir. Bu yüzden tahta bakımı için genelde kokusuz, acımayan gıdaya uygun yağlar tercih edilir.

Bambu tahta nereye düşer?

Bambu tahtalar da sık görülür. Hafiftir, suyu az emer ve fiyatı genelde masif ahşaba göre daha uygundur. Ancak bambu sert bir malzemedir ve bıçağı ahşaba göre daha çabuk köreltir. Ayrıca bambu tahtalar birçok ince şeridin yapıştırılmasıyla yapılır. Bu yüzden yapıştırıcının kalitesi ve tahtanın nasıl üretildiği önemlidir. Bakımı ahşap tahtayla aynıdır: elde yıka, suda bekletme, ara sıra yağla.

Boyut ve biçim seçimi

Tahtanın boyutunu tezgâhına ve yaptığın işe göre seç. Küçük bir tahta limon dilimlemek ya da bir diş sarımsak doğramak için yeterlidir. Ama sebze doğrarken ya da ekmek keserken dar bir tahta işini zorlaştırır. Günlük kullanım için orta boy, en az bir kesme tahtası olsun.

Tahtanın kenarında su oluğu olması sulu meyve ve et keserken tezgâhın ıslanmasını önler. Altında kaydırmaz ayaklar ya da lastikler olması da güvenli kesim için önemlidir. Tahta kayıyorsa altına nemli bir bez sermek basit bir çözümdür.

Mutfağın için ahşap ve plastik tahtaları karşılaştırmak istersen ürünler sayfasında farklı boyut ve malzemeleri inceleyebilirsin.